5 thg 4, 2014

Đảo cô đơn

Dân biển gọi Rockall là điều kỳ diệu của thế giới. Đó là một hòn đảo nhỏ, cô đơn giữa Đại tây dương, cao 21m, đỉnh rộng 6m2, già tựa Trái đất, đầu bạc trắng vì cứt chim. Gọi là đảo e hơi quá. Thực chất, nó chỉ là một tảng đá trần trụi, trồi lên trên biển như đúng tên gọi của nó. Song cái vẻ tầm thường đó là tất cả sự độc đáo của nó. Còn người Đan Mạch thì gọi nó là “Nanh đá” – một cách nói hình tượng thật tuyệt vời. Giữa cái “mồm” Đại tây dương rộng mênh mông, Rockall như cái răng nanh lòi ra, sẵn sàng xơi tái những con tàu động vào nó.

Rockall
Rockall

Là kỳ quan mà chẳng có mấy ai được chiêm ngưỡng, vì Rockall nằm ngoài con đường hàng hải thông thường. Năm 1831, thuyền trưởng người Anh Emeric Vidal đã đánh dấu chính xác nó trên bản đồ hàng hải: 57 độ 35 phút độ vĩ Bắc, 13 độ 41 phút độ kinh Đông. Và người bước được chân lên Rockall thì có thể đếm bằng đầu ngón tay. Bởi lẽ nó rất dựng đứng, biển lại gầm thét sôi sục như con thú dữ bị thương. Xung quanh là những cạm bẫy đá ngầm, nấp kín sau làn nước mỏng và lớp sương mù dày đặc.

Trong những con người gan góc của biển, chỉ có ai dũng cảm nhất mới dám sờ vào “Nanh đá”. Ngay cả Vidal, ngay cả Jean-Baptiste Charcot chỉ huy con tàu nghiên cứu khoa học nổi tiếng của Pháp Pourquoi-Pas tìm đến Rockall mà cũng không dám chạm tay vào nó. Với những kẻ chịu chơi hơn, Rockall đền đáp xứng đáng. Vinh dự và tiền bạc thuộc về John thủy thủ Anh, người đã lấy búa đập được một mẩu “Nanh đá” về bán lại cho Bảo tàng quốc gia Anh quốc.

Thế nhưng cũng đừng tò mò mà chết. Rockall từ lâu chưa nổi tiếng là nghĩa địa tàu thuyền của Đại tây dương, nhưng các con tàu vĩnh viễn ở lại chân đảo không phải là hiếm. Căn cứ vào những saga của người phương Bắc, chắc chắn các nhà hàng hải Viking nổi tiếng ngày xưa đã là nạn nhân của nó. Còn nói có sách hơn thì tàu khách SS Norge (Đan Mạch) là một dẫn chứng điển hình.

Năm 1904 là năm thứ 20 tàu khách Norge phục vụ trên tuyến Scandinavia – Mỹ. Hôm đó nó chở hơn 700 người đi từ Copenhagen sang New York. Gần 300 lần đi về con đường mòn dấu “chân vịt”, chưa khi nào Norge nhìn thấy “điều kỳ diệu” của thế giới. Không hiểu là ma quỷ nào đã nhồi cho mụ mẫm đầu óc của thuyền trưởng Valdemar Gundel cái ý quái gở: Ghé thăm Rockall?.

Sáng ngày 28/6 Gundel thông báo với khách đi tàu: “Cty chủ tàu Scandinavia – America sắp hiến quý vị một pha ngoạn mục – Rockall”. Khách đổ xô ra mạn tàu hồi hộp chờ thấy “Nanh đá” xuất hiện. Thế nhưng Rockall kiêu ngạo, ẩn nấp trong mịt mù sương. Hành khách ngóng mỏi mắt chẳng thấy gì đã chán, bỗng ôm nhau ngã dúi xuống. Con tàu đột ngột dừng lại, ghếch mũi lên trời. Mắc cạn! Vỏ tàu rách toạc do cọ mạnh vào đá rắn. Nước ào ào vào dìm đầu tàu xuống. Trớ trêu thay, đúng lúc đó gió nam quét sạch sương mù. Rockall hiện ra ngay trước mũi tàu, độc ác thách thức đám người đang bị những bản năng tầm thường nhất hành hạ: Chửi bới, khóc lóc và cấu xé nhau điên cuồng. Cái oái ăm đến kinh khủng là đảo ngay đấy mà không có chỗ dung thân cho người đắm tàu. Một vài chiếc xuồng cứu sinh hạ xuống. Những thủy thủ không “thứ thiệt” xông vào tấn công đàn bà, trẻ em chiếm chỗ. Chỉ khi Gundel hạ lệnh bắn bỏ, chúng mới chịu trở lại tàu. Có 42 phút quằn quại ngắn ngủi, Norge bị “Nanh đá” nuốt sống. 654 người chết vì sự tò mò tai hại của thuyền trưởng Gundel.

Tin dữ đồn xa, dư luận Bắc Âu giẫy nẩy, đòi nhổ cái nanh độc ác đó đi. Những dự án thông minh có, độc đáo có đưa ra, song chỉ không có thực hiện. Và rồi như một minh tinh màn bạc hết thời Rockall lùi dần vào trong quên lãng.

Vị trí Rockall
Vị trí Rockall

Thế nhưng người Anh họ kịp nhận thấy mình dại khi đã bỏ mặc Rockall một mình với Đại tây dương. Có điều sự quan tâm của London không làm “Nanh đá” vừa lòng chút nào. Ai lại đi nhằm cái ngực trần trụi đá của Rockall để cho hải quân bắn tập. Tuy nhiên sự trơ lỳ của hòn đảo thật đáng kinh ngạc. Đạn pháo các cỡ cứ giã bình bịch vào người, mà Nanh chẳng bị sứt mẻ mấy tý. Chỉ khổ những đàn cá rất đông đúc xung quanh đảo bị hoảng sợ, kéo nhau đi sạch.

Thế là dân đánh cá cũng hoảng sợ, cũng kéo nhau đến dinh Bộ Tư lệnh Hải quân Anh biểu tình phản đối. Thấy lính thủy Anh ngạo nghễ bất chấp, họ kiện lên tận Thượng viện. Các nghị sĩ Anh đang giằng co giữa hai bộ Quốc phòng và Thủy sản thì xuất hiện các nhà “Điểu học” (Ornytology). Họ nhảy vào phe ngư dân. Vì đảo đá vắng hơi người, nên chim biển đến ở nhiều. Con chim đỗ nặng đồng cân, ngư dân thắng kiện, cá lại trở về tụ tập dưới chân Rockall.

Một ngày cuối thu năm 1955, tàu nghiên cứu khoa học Vidal của hải quân Anh đang đi khảo sát trong vùng biển Bắc Scotland, thì nhận được lệnh đặc biệt. Tư lệnh hạm đội báo cho thuyền trưởng Connell chuẩn bị đón đặc phái viên của Nữ hoàng Anh Elizabeth đệ nhị. Nửa tiếng sau đó máy bay lên thẳng của Hải quân Anh đến gặp tàu, thả xuống một vị đại úy cao to, mặc bộ quân phục cận vệ. Sứ giả trao tận tay cho Connell bức thư của Nữ hoàng Anh hạ lệnh thuyền trưởng đổ bộ lên đảo Rockall.

Là một quân nhân mẫu mực, không hỏi thêm một câu thừa, Connell cho tàu chạy về đảo đá. Đến một khoảng cách thích hợp, máy bay trực thăng từ boong tàu Vidal cất cánh, treo trên đỉnh đảo Rockall hiểm trở. Ba sĩ quan được đích thân thuyền trưởng chọn, và nhà tự nhiên học nổi tiếng James Fisher tụt thang dây xuống. Tiếp theo là vật liệu và đồ nghề. Trong ánh hoàng hôn nhập nhoạng, cờ Anh quốc được cắm xuống, bia chủ quyền được xây lên. Thuyền trưởng Connell hoàn thành sứ mạng đặc biệt của mình.

Cờ Anh trên Rockall

Sáng ngày hôm sau báo chí Anh quốc đăng tải bức thư của Nữ hoàng Anh gửi thuyền trưởng tàu Vidal. Connell bỗng dưng nổi tiếng như một anh hùng dân tộc. Trở về căn cứ hải quân ở Plymouth, Vidal bình thản như sau một chuyến đi biển thông thường. Và người trên cảng có hơn một chút tò mò nhìn con tàu đã quen thuộc, nhưng không phải là tình cảm hân hoan, cuồng nhiệt.

Sự kiện sáp nhập hòn đảo Cô Đơn vào lãnh thổ Anh ngày 18/9/1955 ấy chỉ một số người có tầm nhìn xa trông rộng mới đánh giá hết ý nghĩa quan trọng của nó. Còn “phó thường dân” – một cái nhìn và lắc đầu khó hiểu. Thậm chí các nước nằm trong vùng này: Na Uy, Đan Mạch… cũng ngạc nhiên trước thái độ của chính phủ Anh: Có gì mà ầm ĩ thế? Một mẩu đá dựng trên biển, xa xôi cách trở, muốn đặt chân lên phải từ trên trời rơi xuống, nhờ vào máy bay trực thăng. Đâu rồi cái thời độc chiếm cả tiểu lục địa Ấn Độ làm hòn ngọc trai trên chiếc vương miện Anh quốc.

London vẫn “phớt ăng lê”, mặc người cười chê, dè bỉu. Trong các vấn đề của biển, phải công bằng mà nhận rằng: nước Anh có một nhãn quan chiến lược sâu rộng. Họ lặng lẽ củng cố các cơ sở luật pháp của lãnh thổ Rockall trong gia đình quần đảo Anh. Hàng chục vạn tấm bản đồ nước Anh mới in đều thấy có mặt Rockall. Bằng một chỉ dụ đặc biết, Quốc hội cho phép Công quốc Inverness-shire ở Scotland sáp nhập đảo đá vào đất của mình. Dư luận nước ngoài bình luận lớt phớt về việc làm đó. Lúc này là năm 1972, một năm đầy ắp sự kiện nóng bỏng: Nixon đi thăm Trung quốc, Mỹ ký Hiệp định Paris về Việt Nam. Rockall là cái quái gì mà phải tốn giấy tốn lời với nó!.

Tháng 2/1977, Chính phủ Anh ra tuyên bố: Rockall từ lâu đã thuộc lãnh thổ Anh quốc hợp hiến, hợp pháp, bởi vậy, chiểu theo Luật Biển quốc tế, xung quanh Rockall 200 hải lý là vùng đặc quyền kinh tế của Anh. Tức là sau đây, tàu đánh cá của nước ngoài không còn tự do “đi cày” trên mặt biển rộng 125.000 dặm vuông xung quanh đảo đá. Tất nhiên, nếu cứ vào ngư trường cũ thì phải xin phép London, lại bị giới hạn sản lượng và nộp “tô” cho chủ nhà.

Đang yên lành bỗng tự dưng bị xua đuổi khỏi đất làm ăn quen thuộc lâu đời của mình, các nước lân cận choáng váng, phẫn nộ. Họ vội vàng phản ứng ngay, chống lại quyết định mà họ gọi là “độc đoán, phi lý” của Anh về vụ Rockall. Mỗi nước đều có sơ sở khoa học cho những luận điểm của mình. Một tảng đá để “trời ơi” hàng chục thế kỷ đột nhiên được các tiến sĩ nghiên cứu tỉ mỉ, được các sử gia lục lọi, moi móc hồ sơ gia phả, dẫn chứng cổ kim đông tây để chứng minh về địa lý, địa chất, lịch sử. “Từ lâu nó đích thực là của tôi”, “Của tôi đầu tiên”, “Của tôi bây giờ”. Các Bị vong lục, Sách trắng, tuyên bố về đảo Rockall đăng tải tơi bời trên các mặt báo bằng nhiều thứ tiếng. Cũng may đảo đá rắn quá, nếu không thể nào họ cũng tìm thấy một khúc xương người nước mình, một mảnh bát vỡ của dân tộc mình từ thời tiền sử chôn vùi trên đảo.

Người Đan Mạch nói: London không có quyền kỳ vọng đến Rockall. Mãi năm 1711 nguoi Anh mới đổ bộ lên đảo đá. Nhưng trước đó 261 năm, người Đan Mạch đã đặt tên Rockall lên các bản đồ hàng hải của họ. Mà không chỉ có thế thôi! Các nhà địa lý rút lui để cho nhà ngôn ngữ học Đan Mạch lên tiếng: “Về vụ đảo đá, London là hậu bối của Đan Mạch. Xin đưa bằng chứng: Tên gọi bây giờ của đảo (Rookall) chẳng qua người Anh đã “mô đi phê” từ tên Sgeir Rocail (Mũi đá chim kêu) có ghi trên các bản đồ Đan Mạch xửa xưa. Cuối cùng, các nhà địa chất Đan Mạch kết luận: Rockall và quần đảo Faroe của Đan mạch có những điểm tương đồng rất rõ rệt về cấu tạo địa chất.

“Nhưng thưa các ngài – người Ireland ra vai – lịch sử là một nhân chứng nặng cân không thua kém gì địa lý hay địa chất học. Bản đồ Đan Mạch từ năm 1550 là cổ, nhưng thời điểm vị linh mục Brendan người Ireland chúng tôi tìm thấy đảo đá Rockall còn cổ hơn 1.000 năm. Chính ngài đã gọi nó là đảo “Đất cầu phúc”. Xin hỏi nước Anh vì lẽ gì người Ireland lại không được quyền tuyên bố Rockall là của chúng tôi!”.

London phản công: Những tấm bản đồ đơn phương làm ra không có giá trị luật pháp quốc tế. Sự kiện nhìn thấy đảo trước không có nghĩa là nó phải của anh. Nếu thế thì loạn! Bao nhiêu hòn đảo trên Thái bình dương sao người Tây – Bồ không đến mà nhận, bởi họ nhìn thấy nó trước. Xin gửi các nhà địa chất Đan Mạch 1 bộ dầy hơn, in cũng đẹp hơn, tác phẩm của các chuyên gia địa chất Anh quốc chứng minh hết sức khoa học những sự giống nhau kỳ lạ về mặt địa chất giữa đảo Rockall va Scotland. Cuối cùng xin lưu ý các quốc gia Nước Anh đã thiết lập trên Rockall một ngọn hải đăng chỉ đường cho tàu muôn phương. Các ngài đã làm được gì cho hòn đảo đỡ cô đơn ngoài chuyện đến đây vét cá!”

Rockall trên tem
Rockall trên tem

Bên tám lạng, bên nửa cân, chẳng ai chịu ai. Đã thế nước Mỹ lại đổ thêm dầu vào lửa. Tàu hải dương học của Mỹ khi đi khảo sát vùng này đã phát hiện ra những túi dầu lớn. Cuối cùng, 2 phe đều thấy chẳng có lợi gì nếu cứ tiếp tục cuộc chiến tranh lạnh với nhau. Ho cùng tham gia đấu thầu các lô trên thềm lục địa quanh đảo Rockall để thăm dò và khai thác dầu khí cùng với cuội kết đa kim rất sẵn ở đây.

Hàng thiên niên kỷ Rockall lánh xa một mình, trầm tư suy nghĩ về cuộc sinh thành của tự nhiên, trong cái mơ màng của sương mù che phủ và sự sục sôi của sóng gió những ngày động biển. Đảo đã thấy nhiều chuyện vĩ đại trên đại dương, nhưng những hoạt động mới của con người ngay trong vương quốc cô đơn của đảo thì thật là điều kỳ lạ với chính Rockall. Đảo đá dựng vẫn xa xôi khó gần, nhưng đỡ cô đơn vì có 9, 10 cái dàn khoan biển của các Cty tư bản đang cặm cụi tìm dầu khí trong vùng thềm xung quanh nó.

Link Facebook